Dziś komentarz do sposobu, w którym zarządza się ochroną zdrowia w Polsce. Ostatnie wypowiedzi różnych osób skłoniły mnie do tego, żeby – nie wchodząc w kwestie polityczne – zwrócić uwagę na podstawowe bolączki naszego systemu ochrony zdrowia. Przede wszystkim polski model ochrony zdrowia choruje na cztery choroby, o których każdy wie, ale nikt tego nie chce głośno powiedzieć. Pierwsze rozpoznanie: system nie wymusza jakości ani prawidłowości udzielania świadczeń (opierając się w przeważającej większości jedynie na metodach statystyczno-ilościowych). Drugie rozpoznanie: wymogi się wprowadza, ale się nie weryfikuje ich przestrzegania. Trzecie rozpoznanie: znane od lat bolączki opieki zdrowotnej nie są rozwiązywane z powodu konfliktu polityczno-światopoglądowego. Czwarte rozpoznanie: system wymaga współpłacenia przez pacjenta w niektórych sytuacjach.

  Ostatnio w przestrzeni medialnej pojawiają się wzbudzające dużo emocji informacje o zmianach w organizacji opieki okołoporodowej, o zamykaniu porodówek, o kontrolach na oddziałach ginekologiczno-położniczych. Co chwilę rodzą się też nowe pomysły w sprawie opieki nad rodzącą – ostatnio znowelizowano rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu lecznictwa szpitalnego, w którym dodano możliwość posiadania przez każdy szpital co najmniej jednej położnej w miejscu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej i możliwość realizowania opieki nad kobietą w ciąży przez położną (zmiana wchodzi w życie 31 stycznia 2026 r.). Wszystkie te działania i pomysły są w mojej opinii w jakiś sposób użyteczne, choć nie rozwiązują problemu.

Do publikacji tego wpisu skłoniły mnie informacje o kolejnych planowanych reformach (np. likwidacja stażu podyplomowego), których jedynym celem jest dorzucenie kilku tysięcy lekarzy wcześniej na rynek, a nie rzeczywista reforma systemu. Z tego powodu dzisiaj krótko o trzech zmianach, których wprowadzenie rzeczywiście zwiększy bezpieczeństwo pacjentów i lekarzy.

Trwa publiczna dyskusja o rządowym pomyśle ustawowego ograniczenia wysokości zarobków lekarskich, które maksymalnie miałby wynosić 36.480 zł miesięcznie, z opcją podniesienia do 48.000 zł w uzasadnionych przypadkach. W tej dyskusji słychać różne argumenty, jednakże rzadko kiedy podnoszone są te wg mnie najistotniejsze. Od niemalże 15 lat doradzam zarówno lekarzom, jak i podmiotom leczniczym w zawieraniu jak najkorzystniejszych kontraktów, więc poniżej przedstawię swoje przemyślenia na ten temat. W skrócie bowiem napiszę tak: jest problem, który należy rozwiązać, jednakże pomysły idą nie w tę stronę co trzeba.

Na skutek tragicznych wydarzeń z Krakowa, które wstrząsnęły nami wszystkimi, pojawiło się wiele pomysłów mających na celu ochronę osób wykonujących zawody medyczne. Problem w tym, że pomysły te są podyktowane emocjami a ich realizacja może przynieść skutki zgoła odwrotne od zmierzonych. Jednym z tych niezwykle kontrowersyjnych pomysłów jest Rejestr Agresywnych Pacjentów. Poniżej mój komentarz i wątpliwości do tego pomysłu, który uważam za wyjątkowo nietrafny.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, podmioty wykonujące działalność leczniczą w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia mają obowiązek przeprowadzania badania opinii i doświadczeń pacjenta przy pomocy ankiety, której wzór minister właściwy do spraw zdrowia publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego tego ministra. Minister Zdrowia opublikował wzory tych ankiet dla POZ, dla AOS, dla teleporad i dla szpitali (wzory są dostępne tutaj: https://www.gov.pl/web/zdrowie/ankiety-badania-doswiadczen-i-opinii-pacjenta). Nie kwestionując potrzeby dokonywania ocen podmiotów wykonujących działalność leczniczą przez pacjentów, należy zwrócić uwagę na liczne wadliwości narzuconych przez Ministerstwo Zdrowia ankiet, począwszy od ich podstawowych założeń metodologicznych, a skończywszy na samej konstrukcji pytań. Poniżej przedstawiam własne spostrzeżenia i wnioski w tej sprawie.

Kilka miesięcy temu opinię publiczną i środowisko lekarskie zelektryzowała sprawa lekarza anestezjologa z Ukrainy, zatrudnionego w szpitalu w Gorzowie Wielkopolskim, któremu prokuratora przedstawiła zarzut zabójstwa 86-letniego pacjenta i tymczasowo aresztowała. Warto dziś z perspektywy kilku miesięcy przyjrzeć się pewnym kwestiom prawnym, które występują w tej sprawie.

Dziś mówi się wiele o konieczności zmiany uregulowań prawnych w kontekście „klauzuli wyższego dobra”. Zwolennicy wprowadzenia takiego pojęcia do systemu prawnego podają różne argumenty na rzecz postulowanych przez siebie rozwiązań. Często argumenty te są oparte wyłącznie na własnych przekonaniach dyskutantów a nie na badaniach naukowych. Z tego powodu postanowiłem zająć się w dzisiejszym komentarzu kwestią pomijaną w szerszej debacie publicznej, czyli wpływem dobrej komunikacji na bezpieczeństwo prawne lekarza i pacjenta. Jak bowiem wynika z wielu badań naukowych, bardzo często bezpieczeństwo prawne lekarza i pacjenta zależy od umiejętności komunikacyjnych lekarza. Poprawa zaś umiejętności komunikacyjnych nie wymaga żadnych zmian prawnych ani nawet dużych nakładów finansowych. Wymaga jedynie zmiany stylu komunikowania się lekarza z pacjentem.

O systemie no-fault bardzo dużo się mówi, w szczególności temat ten jest ważny dla samorządu zawodowego lekarzy. Postanowiłem zatem przyjrzeć się temu, czy istnieją naukowe opracowania na temat systemu no-fault. Oczywiście z powodów obiektywnych nie da się przedstawić całego obszernego piśmiennictwa, dokonałem więc pewnego subiektywnego wyboru przedstawianych w literaturze argumentów za i przeciw wprowadzeniu systemu no-fault.