Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 ze zm.) ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 ze zm.), jednym z warunków prawnej ważności zgoda wyrażonej na zabieg jest udzielenie pacjentowi informacji (na temat innych przesłanek ważności zgody pacjenta patrz: Kiedy zgoda pisemna nie jest ważna?). Jednakże przepisy nie wymagają, żeby lekarz udokumentował czy odnotował zakres i rodzaj udzielonej pacjentowi informacji. W jednym z niedawnych orzeczeń pogląd ten potwierdził sam Sąd Najwyższy, zauważając: „Natomiast informacja zapewniająca pacjentowi warunki do wyrażenie zgody uświadomionej nie wymaga formy pisemnej” (wyrok SN z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II CSK 117/10).

Tak, przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 ze zm., dalej: u.z.l.) jednoznacznie wskazują, że: „Lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu” (art. 31 ust. 1 u.z.l.). Z cytowanego przepisu wynika, że lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta m.in. o „dających się przewidzieć następstwach zaniechania” zastosowania danej metody diagnostycznej lub leczniczej.

Tak, przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 ze zm., dalej: u.z.l.) przewidują nawet, że pewnych przypadkach lekarz ma obowiązek udzielić informacji osobie bliskiej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417, ze zm.; na temat pojęcia osoby bliskiej – patrz: Kim jest osoba bliska dla pacjenta w rozumieniu prawa?). Stosowanie do art. 31 ust. 6 u.z.l. osoba bliska może być informowana o stanie zdrowia pacjenta jedynie w trzech sytuacjach:

Czy na pobranie narządów do przeszczepu potrzebna jest zgoda dawcy?

 Nie, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U.169.1411 ze zm.) „pobrania komórek, tkanek lub narządów ze zwłok ludzkich w celu ich przeszczepienia można dokonać, jeżeli osoba zmarła nie wyraziła za życia sprzeciwu”. W przepisie tym przesądzono, że do pobrania narządów od osoby zmarłej wystarczy, jeżeli się ona temu nie sprzeciwiła.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 537 ze zm.), „Lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta”. W świetle tego przepisu zgoda pisemna jest wymagana tylko w przypadku, gdy zaproponowana przez lekarza pacjentowi metoda leczenia lub diagnozowania wiąże się z podwyższonym ryzykiem dla pacjenta. Tym samym nie chodzi tutaj o jakikolwiek zabieg diagnostyczny lub leczniczy, ani nawet o zabieg związany z jakimś ryzykiem, lecz tylko o zabiegi związane z ryzykiem podwyższonym.