Czy pacjenta należy informować o konsekwencjach odmowy zgody na zabieg?

Tak, przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 ze zm., dalej: u.z.l.) jednoznacznie wskazują, że: „Lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu” (art. 31 ust. 1 u.z.l.). Z cytowanego przepisu wynika, że lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta m.in. o „dających się przewidzieć następstwach zaniechania” zastosowania danej metody diagnostycznej lub leczniczej.

Trzeba także podkreślić, że znane są już przypadki stwierdzenia odpowiedzialności lekarza za nieudzielenie pacjentowi informacji o zaniechaniu wykonania danego zabiegu. Najlepszym przykładem tego rodzaju spraw może być sytuacja, która zainicjowała kilkuletni proces sądowy, zakończony ostatecznie wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2008 r. (sygn. akt II CSK 259/08). Sprawa ta dotyczyła pacjentki, która doznawszy złamania przedstawowego kłykcia bocznego kości piszczelowej lewej, odmówiła udania się do szpitala na operację, zgadzając się jedynie na leczenie zachowawcze (szyna Kramera i potem opatrunek gipsowy). W swoim orzeczeniu Sąd Najwyższy stwierdził, że: „Skoro odmowa poddania się zabiegowi operacyjnemu uchyla bezprawność działania lekarzy polegającą na podjęciu mniej przydatnej metody terapeutycznej [tj. opatrunek gipsowy zamiast repozycji przemieszczonego odłamu kości – przyp. R.T.], to pozwani [tj. lekarze – przyp. R.T.] muszą wykazać, że działali oni zgodnie z prawem. Inaczej, że poinformowali skarżącą o konsekwencjach niepodjęcia leczenia szpitalnego”. W konsekwencji Sąd Najwyższy uznał, że są podstawy do przyznania pacjentce odszkodowania, gdyż podejmując decyzję nie miała świadomości jej konsekwencji.

Podsumowując, pacjenta zawsze należy informować o konsekwencjach niewykonania pewnych badań lub zabiegów.

Radosław Tymiński