Zgodna pacjentki na rozszerzenie zabiegu podczas cc

W sprawach medycznych zapada wiele orzeczeń. Rzadko kiedy jednak są one tak przełomowe i dotyczą zagadnień tak fundamentalnych. W wyroku z dnia 19 lutego 2008 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach (sygn. akt I ACa 34/08) odniósł się do kwestii bardzo ważnej dla każdego ginekologa – prawnej ważności zgody pacjentki, udzielonej podczas cesarskiego cięcia. Sprawa zaczęła się od tego, że w trakcie rozwiązywania ciąży za pomocą cesarskiego cięcia lekarze po wyjęciu płodu, stwierdzili centralne pęknięcie macicy ku dołowi o długości około 3 cm. i boczne w kierunku przymacicza. Poinformowali wtedy pacjentkę, że istnieje konieczność rozszerzenia zakresu operacji o zabieg podwiązania jajników ze względu na niebezpieczeństwo dla jej życia lub zdrowia w przypadku kolejnej ciąży. Na rozszerzenie zakresu zabiegu lekarze uzyskali od pacjentki zgodę ustną. Po przeprowadzonej bez komplikacji operacji pacjentka oskarżyła szpital i lekarzy o pozbawienie jej zdolności płodzenia i zażądała odszkodowania.

Kluczowym dylematem, który musiał rozstrzygnąć sąd, było to, czy jest ważna zgoda ustna udzielona w warunkach cesarskiego cięcia. Sąd, odnosząc się do tego problemu, stwierdził, że: „Zgoda powódki [pacjentki – przyp. R.T.] udzielona w tak specyficznych warunkach jakim jest poród nie może być uznaną za czynność dokonaną w warunkach pełnej świadomości. Też nie jest istotne czy lekarz wykonujący zabieg zapytał o zgodę przed czy po podaniu leku uspokajającego. Sam poród stanowi olbrzymi stres i wyłącza możliwość świadomego podjęcia decyzji, dokonania analizy korzyści i strat, które z takim zabiegiem się łączą. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji powódka na podjęcie decyzji miała najwyżej kilka sekund, a w tak krótkim czasie, w tak specyficznych warunkach, nie było możliwe by z pełnym rozeznaniem podjąć decyzję w tak bardzo istotnej dla kobiety kwestii”.

Sąd apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na dwóch argumentach: po pierwsze, pacjentka miała tylko kilka sekund na podjęcie decyzji o udzieleniu lub odmowie udzielenia zgody na podwiązanie jajowodów; po drugie, podczas porodu rozwiązywanego za pomocą cesarskiego cięcia kobieta nie może udzielić ważnej zgody. Przyjęte przez sąd argumenty są niezwykle ważne dla każdego lekarza, gdyż wynika z nich, że:

─ pacjent musi mieć pozostawiony czas na podjęcie decyzji;

─ podczas porodu rozwiązywanego za pomocą cesarskiego cięcia nie trzeba pytać kobiety o zgodę na rozszerzenie zabiegu;

─ podczas porodu rozwiązywanego za pomocą cesarskiego cięcia rozszerzenia zabiegu można dokonywać tylko w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia dla kobiety.

Radosław Tymiński