Nowe standardy opieki okołoporodowej – przegląd zmian dla lekarzy prowadzących ciążę

W dniu 7 maja bieżącego roku wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. Uważna lektura zmienionego standardu nie pozostawia wątpliwości, że zdecydowano się inaczej rozłożyć akcenty w zakresie prowadzenia ciąży. Poniżej najważniejsze zmiany.

            W pierwszej kolejności należy wskazać, że na osobę sprawującą opiekę nad ciężarną lub rodzącą nałożono obowiązek zgłoszenia przez wszczęcie procedury "Niebieskie Karty" podejrzenia przemocy domowej, a w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa powiadomienia Policji lub prokuratury. Obowiązek ten jest dość istotny, ponieważ dotychczasowe przepisy w odniesieniu do lekarzy i innych osób wykonujących zawody medyczne dawało możliwość zgłoszenia a nie obowiązek. W chwili obecnej zaniechanie uzasadnionego zgłoszenia będzie zatem stanowiło podstawę do pociągnięcia osoby sprawującej opiekę do odpowiedzialności zawodowej (lekarza, położnej).

            W drugiej kolejności zwraca uwagę, że zmieniono zakres świadczeń profilaktycznych i działań w zakresie promocji zdrowia oraz badań diagnostycznych i konsultacji medycznych, wykonywanych u kobiet w ciąży. Z jednej strony wyeliminowano niektóre badania (np. różyczka), z drugiej wprowadzono nowe obowiązki. Przede wszystkim zwiększono nacisk na edukację przedporodową, którą ma prowadzić osoba sprawująca opiekę, oraz zobowiązano do skierowania ciężarnej między 33 a 37 t.c. na konsultację anestezjologiczną dla kobiet decydujących się na łagodzenie bólu porodowego z zastosowaniem analgezji regionalnej. Tym samym lekarz ma obowiązek skierowania na konsultację, a brak takiego skierowania u pacjentek planujących analgezję regionalną będzie błędem w prowadzeniu ciąży.

            W trzeciej kolejności trzeba podkreślić, że na osobę sprawującą opiekę nałożono obowiązek zlecenia wykonania przez kobietę w ciąży (najlepiej do końca 12. tygodnia ciąży) badania ultrasonograficznego piersi, gdy ma zmiany kliniczne w piersi lub gdy obciążenie rodzinne wskazuje u niej na wyższe ryzyko raka piersi. Z bezpieczeństwa uważam więc, że każdą ciężarną należy kierować na takie badanie. Równocześnie badania te mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające udokumentowane kompetencje potwierdzone certyfikatem w zakresie ultrasonografii piersi wydanym przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników lub Polskie Towarzystwo Ultrasonograficzne.

            W czwartej kolejności ustalono, że kobieta w ciąży fizjologicznej powinna być konsultowana nie rzadziej niż co cztery tygodnie w zależności od zaawansowania ciąży, a w uzasadnionych przypadkach – częściej.

            W piątej kolejności uzupełniono czynniki ryzyka powikłań okołoporodowych, wskazując, iż jest czynnikiem ryzyka powikłań okołoporodowych: rozpoznanie choroby psychicznej lub depresji, próby samobójcze, zachowania autoagresywne, zaburzenia odżywiania, doznanie przemocy seksualnej, zaburzenia psychiczne związane z wcześniejszym porodem. Zmiana ta wpływa na zakres odpowiedzialności lekarza, ponieważ wymusza na nim szersze przeprowadzanie wywiadu z pacjentką i ocenę pewnych okoliczności niezależnie od oceny samopoczucia kobiety ciężarnej.

            Podsumowując, wraz z wejściem w życie tych zmian konieczne staje się zaktualizowanie sposobu prowadzenia ciąży oraz dostosowanie istniejących szablonów dokumentacji medycznej do obecnych wymogów.

Radosław Tymiński