Jak dokładnie powinien chirurg zbadać pacjenta przed zabiegiem, jeżeli ktoś pacjenta do tego zabiegu już zakwalifikował?

  Wczoraj zwrócił się do mnie z niezwykle ważnym i ciekawym pytaniem jeden z chirurgów, pisząc: „W praktyce często mam wątpliwości co do zakresu zabiegu u danego pacjenta. I tu pojawia się pytanie: jak dokładnie chirurg musi zbadać pacjenta przed zabiegiem, jeżeli ktoś go do tego zabiegu już zakwalifikował? Czy wystarczy zapoznanie się z dokumentacją medyczną?”. Kwestia ta dotyczy kilku zagadnień prawnych i dlatego wymaga nieco szerszej analizy.

  Przede wszystkim zwrócić uwagę, że kwalifikacja do zabiegu operacyjnego to orzeczenie o stanie zdrowia pacjenta, na podstawie którego lekarz stwierdza, że dany pacjent ma wskazania do tej konkretnej operacji i nie ma przeciwwskazań. Lekarz, który dokonuje takiej kwalifikacji musi nie tylko zapoznać się z dokumentacją medyczną, lecz także zbadać pacjenta (art. 42 ust. 1 z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

  Sytuacja lekarza, który operuje nie przeprowadzając kwalifikacji do zabiegu, jest obarczona ryzykiem prawnym, ponieważ przystępując do konkretnego zabiegu operator potwierdza, że konkretny pacjent ma wskazania do danego zabiegu i nie ma przeciwwskazań. Operator potwierdza więc – tego pacjenta można bezpiecznie zoperować i ma to uzasadnienie medyczne. Taka ocena prawna wynika bowiem z tego, że celem zabiegu jest dobro pacjenta, a nie wykonanie określonej procedury medycznej.

  Odpowiadając zatem na tytułowe pytanie, mogę zacytować jedno z orzeczeń Sądu Najwyższego, który analizując prawidłowość postępowania lekarza chirurga, wykonującego zabieg, podkreślił, że badanie pacjenta przed operacją: „polega przede wszystkim na przeprowadzeniu wywiadu z chorym i uzyskaniu od niego informacji o przebytych chorobach i operacjach. Badanie przedmiotowe polega natomiast na oględzinach ciała pacjenta, które z punktu widzenia celowości wdrożenia profilaktyki przeciwzakrzepowej powinno zmierzać także do sprawdzenia stanu żył […] jeśli ktoś zabiera się za leczenie operacyjne powinien zbadać chorego od czubka głowy po stopy, całość jest to badanie przedmiotowe. Jest to kanon lekarski” (wyrok SN z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt III KK 226/16).

  Podsumowując, niezależnie od wcześniejszej kwalifikacji do zabiegu lekarz-operator powinien zbadać pacjenta i przeanalizować jego dokumentację medyczną w zakresie niezbędnym do bezpiecznego przeprowadzenia zabiegu.

Radosław Tymiński