Czy można wyposażyć lekarzy udzielających świadczeń zdrowotnych w przenośne kamery na ubraniu?

   Podczas wykładów dla lekarzy otrzymałem ciekawe pytanie o możliwość wyposażenia lekarzy i innego personelu medycznego w przenośne kamery na ubraniu w celu ochrony przed agresją pacjentów. Pomysł jest prosty i łatwy do wykonania w sensie technicznym. Najkrócej odpowiadając – nie ma takiej możliwości prawnej, ponieważ obecne przepisy nie zawierają do tego podstawy prawnej. Poniżej krótkie uzasadnienie stanowiska.

   Przede wszystkim należy zacząć od tego, że nagrywanie kogoś jest przetwarzaniem jego wizerunku (zarówno w sensie postaci i twarzy, jak i głosu) i pozyskiwaniem danych osobowych. Zgodnie z zasadami odnoszącymi się do ochrony danych osobowych i ochrony wizerunku nagrywanie co do zasady – poza pewnymi wyjątkami odnoszącymi się do użytku prywatnego – wymaga podstawy prawnej lub zgody osoby uprawnionej. Tym samym nagrywanie pacjentów zgłaszających się do lekarza po pomoc byłoby dopuszczalne, gdyby istniała do tego podstawa prawna lub pacjent wyraził zgodę. Równocześnie należy pamiętać, że warunkiem dopuszczalności nagrywania jest poinformowanie o nim pacjenta.

   W obecnym stanie prawnym istnieje podstawa prawna w ustawie o działalności leczniczej do monitorowania w zakresie wizyjnym pomieszczeń:

• ogólnodostępnych, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników;
• w których są udzielane świadczenia zdrowotne oraz pobytu pacjentów, w szczególności pokoi łóżkowych, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, przebieralni, szatni, jeżeli wynika to z przepisów odrębnych;
• w których są udzielane świadczenia zdrowotne, jeżeli jest to konieczne w procesie leczenia pacjentów lub do zapewnienia im bezpieczeństwa – w przypadku szpitali, zakładów opiekuńczo-leczniczych, zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych, zakładów rehabilitacji leczniczej i hospicjów (art. 23a ust. 1).

Z powyższego wynika, że nie jest dopuszczalne: nagrywanie audio, nagrywanie pacjentów i procesu udzielania im świadczeń zdrowotnych, jeżeli nie wynika to z przepisów odrębnych oraz nagrywanie pacjentów w innym celu niż zapewnienie pacjentom bezpieczeństwa.

    Z tego powodu uważam, że wyposażenie lekarzy w przenośne kamery w obecnym stanie prawnym w celu ochrony tych lekarzy przed agresją pacjentów jest niedopuszczalne, ponieważ nie stanowi monitorowania pomieszczeń, nie ma na celu bezpieczeństwa pacjentów i nie wynika z żadnej podstawy prawnej.

   Na marginesie dodam, że należy zastanowić się nad konsekwencjami zmian prawnych w tym zakresie, ponieważ dokumentowanie całego procesu udzielania świadczeń zdrowotnych za pomocą rejestracji obrazu i dźwięku rodziłoby dwie poważne konsekwencje. Po pierwsze, stałoby się dokumentacją medyczną, która należałoby przechowywać (bo zawierałoby elementy dokumentacji medycznej, czyli dane pacjenta, informacje o stanie zdrowia itd.). Po drugie, stanowiłoby znakomity materiał dowodowy w wielu sprawach sądowych o błędy medyczne. Należy zwrócić uwagę, że w wielu wypadkach – objętych dziś nakazem rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego – mogłoby takie nagranie zostać wykorzystane do udowodnienia nieprawidłowości postępowania medycznego.

Radosław Tymiński