Czy lekarz p.o.z. może odmówić wypisania skierowania na badania, pomimo zażądania tego przez pacjenta?

Zasadniczo tak. Podstawowa opieka zdrowotna jest realizowana przez lekarzy, którzy zawarli z Narodowym Funduszem Zdrowia umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej albo którzy są zatrudnieni lub wykonują zawód u świadczeniodawcy, z którym Fundusz zawarł umowę o udzielanie świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. Lekarz ci są zobowiązani do wykonywania zawodu nie tylko zgodnie z wymaganiami określonymi w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 537 ze zm.), lecz także zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. Nr 1373 ze zm., dalej: u.ś.z.) oraz rozporządzeń wydanych na jej podstawie.

W myśl art. 15 ust. 2 pkt 1 u.ś.z. pacjent ma prawo do świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, zaś stosownie do art. 32 u.ś.z. pacjent (świadczeniobiorca) „ma prawo do świadczeń z zakresu badań diagnostycznych, w tym medycznej diagnostyki laboratoryjnej, wykonywanych na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego”. Z przepisów tych wynika, że:

― niektóre badania diagnostyczne są gwarantowane jako świadczenia podstawowej opieki zdrowotnej;

― pacjent ma prawo do świadczeń diagnostycznych gwarantowanych w ramach podstawowej opieki zdrowotnej;

― tylko ze skierowaniem od lekarza p.o.z. lub innego podmiotu uprawnionego pacjent może zrealizować swoje uprawnienie.

Należy jednak zauważyć, że przepis nie wskazuje okoliczności, w których te skierowania mają być wystawiane. Okoliczności te określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1248 ze zm.), zgodnie z którym „świadczenia gwarantowane są udzielane zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, z wykorzystaniem metod diagnostyczno-terapeutycznych innych niż stosowane w medycynie niekonwencjonalnej, ludowej lub orientalnej” (§ 3 ust. 2 ww. rozporządzenia). Tym samym jedyną przesłanką do wystawienia skierowania na badania są „wskazania aktualnej wiedzy medycznej” (ten sam wniosek wynika także z art. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Jeżeli zatem pacjent nie ma wskazań do badania, to samo jego żądanie nie obliguje lekarza p.o.z. do wystawienia mu skierowania na te badania. W takiej sytuacji lekarz może odmówić wystawienia skierowania na badania.

Radosław Tymiński