19.01.2022

Czy lekarz ma obowiązek zlecenia testu na COVID-19, jeżeli pacjent odmawia lub oświadcza, że go nie wykona?

category comments dodaj komentarz

  Coraz częściej lekarze z przychodni lub teleporad zwracają się do mnie z pytaniem o postępowanie w sytuacji, w której przychodzi pacjent z objawami infekcji, jednakże odmawia poddania się testowi na COVID-19 lub awanturuje się z obawy przed trafieniem na przymusową kwarantannę. Jak w takiej sytuacji zgodnie z prawem powinien zachować się lekarz? Odpowiedź na to pytanie poniżej.

  Przede wszystkim należy zacząć od tego, że osoba skierowana do diagnostyki laboratoryjnej w kierunku wirusa SARS-CoV-2 zgodnie ze standardem organizacyjnym w przypadku postępowania z pacjentem podejrzanym o zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest zobowiązana poddać się kwarantannie od dnia wystawienia skierowania do wykonania testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2 (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii). Powoduje to, że sam zamiar skierowania pacjenta na test w kierunku COVID-19 wywołuje już u pacjentów emocje. Lekarz, podejmując decyzję jak w danym przypadku postąpić, musi pamiętać o kilku kwestiach.

  Po pierwsze, podstawą zasadą relacji lekarz-pacjent jest działanie za zgodą pacjenta. Pacjent ma prawo wyrazić zgodę albo jej odmówić na przeprowadzenie każdego badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych (art. 17 ust. 1 ustawy 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). W przepisach polskiego prawa nie ma również obowiązku wykonywania zaleceń lekarza. Oznacza to, że pacjent nie ma obowiązku stosowania się do zaleceń swojego lekarza w zakresie diagnozowania, leczenia czy profilaktyki.

  Po drugie, pomimo trwania pandemii SARS-CoV-2 nie wprowadzono obowiązku prawnego (zawartego w akcie prawa powszechnie obowiązującego) wykonania testu w kierunku COVID-19. Można zatem stwierdzić, że pacjent ma prawo odmówić wykonania testu na COVID-19.

  Po trzecie, samo powzięcie przez lekarza podejrzenia choroby zakaźnej (którą SARS-CoV-2 jest) jest skorelowane z licznymi obowiązkami. Przede wszystkim lekarz ma obowiązek:

  • udzielić pacjentowi odpowiedniej informacji (zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi), w szczególności dotyczących zapobiegania zakażeniom;
  • zawiadomić powiatowego inspektora sanitarnego nie później niż w ciągu 24 godzin od chwili powzięcia podejrzenia lub rozpoznania zakażenia bądź choroby zakaźnej (zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy wskazanej powyżej).

  Po czwarte, zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi lekarz, kierując się własną oceną, może skierować pacjenta na określone badania, kwarantannę lub izolację (również w sytuacji, gdy pacjent nie wyraża na to zgody). Należy jednak brać pod uwagę, że sam sposób sformułowania przepisu nie wprowadza wprost jednoznacznego obowiązku skierowania pacjenta na test, lecz przerzuca całą decyzję i odpowiedzialność za nią na lekarza, który musi działać "kierując się własną oceną stopnia zagrożenia dla zdrowia publicznego". Takie sformułowanie rodzi wiele wątpliwości prawnych, to tak jakby zamiast przepisu: "Prędkość dopuszczalna pojazdu lub zespołu pojazdów na obszarze zabudowanym wynosi 50 km/h" (art. 20 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym) obowiązywał nas przepis: "W terenie zabudowanym należy jechać 50 km/h, kierując się własną oceną stopnia zagrożenia dla ruchu drogowego".

  Odpowiadając zatem na tytułowe pytanie, lekarz nie ma obowiązku zlecenia testu, gdy pacjent odmawia tego rodzaju świadczenia zdrowotnego. Zachowa się jednak zgodnie z prawem, gdy:

1) udzieli pacjentowi odpowiedniej informacji i zgłosi podejrzenie choroby zakaźnej do powiatowego inspektora sanitarnego, który podejmie dalsze kroki względem pacjenta (w tym będzie mógł nałożyć na niego obowiązek wykonania testu w kierunku COVID-19) albo

2) skieruje pacjenta test PCR w kierunku COVID-19, w konsekwencji czego pacjent do czasu wykonania test będzie poddany kwarantannie.

  Na koniec dodam tylko, że zarówno chęć zlecenia testu, jak i odmowa pacjenta czy też podjęte decyzje oraz udzielone mu informacje powinny zostać odnotowane w dokumentacji medycznej.

Radosław Tymiński

Komentarze

Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies i zastrzeżeń prawnych.