Czy każdy lekarz może wykonywać badanie ultrasonograficzne piersi u kobiet?

  Ostatnio otrzymałem pytanie, które dotyczy tego, czy każdy lekarz (ww pytaniu było lekarz ginekolog-położnik) może wykonać badanie ultrasonograficzne piersi. Kwestia wywołuje wątpliwości, ponieważ ultrasonografia jest coraz częściej jednym z podstawowych badań wykonywanych w gabinecie lekarskim.

  Punktem wyjścia do dalszych rozważań musi być stwierdzenie, że zasadą polskiego prawa jest to, iż lekarz po otrzymaniu prawa wykonywania zawodu ma pełnię kompetencji zawodowych. Oznacza to, że lekarz mający prawo wykonywania zawodu może wykonywać wszystkie czynności zawodowe przynależne lekarzowi, chyba że prawo zastrzega możliwość wykonywania danej czynności do kompetencji lekarza specjalisty (przepisy znają kilka takich sytuacji – np. lekarzem uprawnionym do przerwania ciąży jest wyłącznie lekarz mający specjalizację pierwszego stopnia w zakresie położnictwa i ginekologii lub tytuł specjalisty w zakresie położnictwa i ginekologii). Równocześnie należy pamiętać, że każdy lekarz ma obowiązek wykonywać zawód za pomocą dostępnych mu tego i środków diagnozowania i leczenia pacjenta (art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Oznacza to, że lekarz powinien podejmować te działania diagnostyczne, które może podejmować.

  W kontekście zadanego pytania należy stwierdzić, że każdy lekarz, który ma aparat usg przystosowany do badania piersi, może wykonywać to badania, chyba że zabrania mu tego przepis prawa.

  Analiza polskiego systemu prawnego pozwala na stwierdzenie, że w odniesieniu do badania ultrasonograficznego piersi u kobiet możemy znaleźć jedynie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej, w którym zawarto przepisy precyzujące wymagania wobec lekarza wykonującego badanie ultrasonograficzne u kobiet w ciąży. Zgodnie ze standardem II tego rozporządzenia, zaleca się, aby kobieta w ciąży (najlepiej do końca 12. tygodnia ciąży) została objęta badaniem ultrasonograficznym piersi, gdy ma zmiany kliniczne w piersi lub gdy obciążenie rodzinne wskazuje u niej na wyższe ryzyko raka piersi (standard II). Przepis ten wprowadza więc normę, że badania ultrasonograficzne piersi u kobiet w ciąży powinny wykonywać osoby posiadające udokumentowane kompetencje potwierdzone certyfikatem w zakresie ultrasonografii piersi wydanym przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników lub Polskie Towarzystwo Ultrasonograficzne.

  Na koniec warto jednak uzupełnić te rozważania o jeden istotny element. W przypadku świadczeń gwarantowanych (np. w ramach programów zdrowotnych) mogą pojawić się dodatkowe wymagania, które dookreślają specjalizację lekarza wymaganą do uzyskania kontraktu z NFZ. I tak przykładowo w przepisach dotyczących świadczeń gwarantowanych z programów zdrowotnych wskazano, że usg piersi może wykonać lekarz specjalista radiologii lub radiodiagnostyki, lub radiologii i diagnostyki obrazowej lub lekarz ze specjalizacją I stopnia w zakresie radiodiagnostyki lub lekarz specjalista, który ukończył specjalizację obejmującą uprawnienia ultrasonograficzne w zakresie określonym w programie specjalizacji. Tym samym w zakresie świadczeń finansowanych ze środków publicznych może pojawić się dodatkowe wymaganie od lekarza, który zamierza wykonywać usg piersi, np. konieczność posiadania określonej specjalizacji bądź certyfikatu umiejętności.

  Podsumowując, każdy lekarz może wykonywać badanie ultrasonograficzne piersi u kobiety, chyba że kobieta jest w ciąży i wtedy takie badanie może wykonać wyłącznie lekarz posiadające kompetencje potwierdzone certyfikatem w zakresie ultrasonografii piersi wydanym przez PTGiP lub PTU. W przypadku świadczeń gwarantowanych, opłacanych ze środków publicznych, mogą pojawiać się dodatkowe wymagania prawne wobec lekarzy wykonujących usg.

Radosław Tymiński