04.10
2018

Jakie obowiązki związane z włączeniem farmakoterapii ma lekarz?

category Case study comments dodaj komentarz

  Tym razem kolejny post do działu case study. W wyroku z dnia z dnia 20 września 2017 r. (sygn. akt I ACa 157/17) Sąd Apelacyjny w Szczecinie zajął się niezwykle ważmym zagadnieniem obowiązków lekarza związanych z prowadzeniem farmakoterapii. Orzeczenie to uważam za ważne z powodu tego, że rośnie liczba spraw sądowych dotyczących nieprawidłowej farmakoterapii oraz z uwagi na fakt, iż wnioski płynące z tego orzeczenia mają charakter uniwersalny, wykraczający poza stan faktyczny, w którym było ono wydane.
  Wyrok wydano w związku z następującymi wydarzeniami: od sierpnia 2008 r. do grudnia 2012 r. pacjent leczył się na łuszczycę u lekarza-dermatologa, który zapewniał go, że łuszczycę da się wyleczyć. Lekarz przepisywał pacjentowi cyklosporynę oraz methotreksat (przepisując 15 mg metotreksatu dziennie przez tydzień) bez kontroli parametrów laboratoryjnych; zlecając sporadycznie jedynie oznaczenie stężenia kreatyniny. W wyniku powikłań po leczeniu pacjent doznał wtórnej niedokrwistości normocytarnej, infekcji dolnych dróg oddechowych, rozległego owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej i przewlekłej choroby nerek. W 2013 r. pacjent zmarł. Jak ustalono w toku sprawy: lekarz przez okres 51 miesięcy zlecił 7 badań stężenia kreatyniny we krwi i 2 badania morfologii krwi, innych badań nie wykonywano.
  Odnosząc się do tej sprawy, sąd na podstawie opinii biegłych przyjął, że lekarz popełnił błąd medyczny: „w związku z (przede wszystkim) leczeniem lekiem methrotexat w końcówce roku 2012 a ściślej rażąco nadmiernym dawkowaniem i brakiem odpowiedniej procedury wdrażania leku – a więc rozpoczęcia od dawkowania minimalnego z obserwacją reakcji organizmu pacjenta na ten lek – nastąpiło gwałtowne załamanie zdrowia pacjenta grożące bezpośrednio śmiercią i zakończone leczeniem szpitalnym”. Poza tym sąd ustalił również odpowiedzialność lekarza: „za spowodowanie niewydolności nerek poprzez wieloletnie zaniedbania zlecenia badań laboratoryjnych przy stosowaniu leku [cyklosporyny] […] [ponieważ] długotrwałe stosowanie nefrotoksycznego leku bez kontroli laboratoryjnej mogło wprost prowadzić do rozwinięcia się nierozpoznanej, przewlekłej niewydolności nerek. Niewydolność nerek wystąpiła u pacjenta w okresie ostatnich 17 miesięcy leczenia, a w tym czasie pozwany nie zlecił wykonania żadnych badań diagnostycznych. Gdyby w trakcie leczenia funkcja nerek powoda byłaby monitorowana prawidłowo, istniałyby wówczas duża szansa na uniknięcie powikłań poprzez odpowiednio wczesne zalecenie zaprzestania stosowania leku”.
  Komentowane orzeczenie jest bardzo ważne dla praktyki lekarskiej, ponieważ dotyczy koniecznych środków ostrożności przy włączaniu i prowadzeniu farmakoterapii. Po pierwsze, zawsze należy zapytać pacjenta o to, czy ma uczulenie na lek lub jakąkolwiek substancję składową leku. W dokumentacji trzeba odnotować np. „uczulenia na leki neguje” albo „uczulony na substancję X”. Po drugie, jeżeli przeprowadzenie terapii określonym lekiem wymaga podjęcia czynności związanych ze wstępnym dawkowaniem leku i uważną kontrolą reakcji organizmu na niskie dawki leku, to zaniechanie tych czynności jest poważnym błędem lekarskim. Po trzecie, należy brać pod uwagę środki ostrożności zalecane przez producentów, wskazane w charakterystyce produktu leczniczego (oczywiście dla każdego leku są one inne – tytułem przykładu: w przypadku cyklosporyny jest to „monitorowanie czynności nerek, zgodnie z wytycznymi obowiązującymi dla danego wskazania. Ze szczególną uwagą należy kontrolować czynność nerek u osób w podeszłym wieku”). Po czwarte, jeżeli bezpieczeństwo stosowania leku wymaga określenia, czy pacjent posiada pewne parametry wstępne, to należy je ustalić w sposób pewny – np. poprzez badania laboratoryjne (np. w Polsce w lekach zawierających metforminę w charakterystykach produktów leczniczych napisano, że „przeciwwskazane jest stosowanie metforminy u osób z klirensem kreatyniny <60 ml/min”).

Radosław Tymiński

Komentarze

Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies i zastrzeżenia prawne.