Teza: lekarz (pediatra) wydał matce pacjentki skierowanie do przychodni specjalistycznej w celu kontynuowania leczenia rozpoznanej wcześniej skoliozy, bez badania nieobecnej pacjentki. U tej pacjentki wykryto wkrótce zaawansowane prawostronne wodonercze, wobec czego oskarżyła ona pediatrę o zaniedbania diagnostyczne i pozwała go o odszkowdowanie. Sąd Najwyższy rozważając tę sprawę stwierdził, że: "Wiadomo też, że przychodnie specjalistyczne wymagają skierowania i w innej sytuacji przeprowadzenie «wstępnego badania» przez lekarza rodzinnego mogło być celowe i uzasadnione. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, postępowanie lekarza rodzinnego było racjonalne i życzliwe dla pacjentki. Nie mogło więc w sposób zawiniony naruszać jej praw i uzasadniać żądanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego".

Komentarz: z zadowoleniem należy odnotować takie a nie inne rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego, z którego wynika, że życzliwość lekarza dla pacjenta i jego elastyczność nie mogą być potem wykorzystanie przeciwko lekarzowi. Należy jednak dodać, że lekarz co do zasady może wystawiać skierowania na badania i zaświadczenia po osobistym i uprzednim zbadaniu pacjenta, w tej sytaucji nie musiał jednak tego robić, gdyż: a) znał pacjentkę, która była jego pacjentką w przychodni; b) wielokrotnie wcześniej badał pacjentkę; c) choroba, która wymagała leczenia specjalistycznego (skolioza) była już wcześniej rozpoznana i udukomentowana.

Teza: "Roszczenie o zadośćuczynienie uregulowane w art. 445 § 1 k.c. oraz roszczenie o zadośćuczynienie uregulowane w art. 19a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej [obecnie w art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta - uwaga R.T.] będące następstwem zawinionego naruszenia praw pacjenta mają odrębny charakter, określając zasady odpowiedzialności sprawców za odrębne czyny bezprawne".

Komentarz: Pogląd ten jest niezwykle ważny, gdyż otwiera pacjentom możliwość założenia lekarzowi dwóch spraw cywilnych o to samo  bezprawne zachowanie. Przykładowo, wykonanie zabiegu operacyjnego bez zgody pacjenta (pomijając, że czyn taki może spowodować odpowiedzialność karną z art. 192 Kodeksu karnego) może spowodować, że pacjent pozwie lekarza do sądu cywilnego o naruszenie jego prawa do wyrażania zgody (podstawą prawną pozwu będzie art. 4 ust. 1 w związku z art. 16 ustawy o prawach pacjenta) oraz o uszkodzenie ciała (podstawą prawną będzie wówczas art. 445 ust. 1 w związku z art. 444 ust. 1 Kodeksu cywilnego). W obu przypadkach sąd może orzec konieczność wypłacenia przez lekarza pewnej sumy pieniężnej w celu zadośćuczynienia pacjentowi. Chciałbym podkreślić, że ten spoób rozumowania sądów utrwalił się w praktyce, czego egzemplifilkacją mogą być także wyroki Sądu Najwyższego z: 29 maja 2007 r. (sygn. akt V CSK 76/07) oraz 22 września 2011 r. (sygn. akt V CSK 401/10).

Zakres informacji o stanie zdrowia danego pacjenta udzielanych przez lekarza różnym osobom jest w przepisach wyraźnie zróżnicowany. Zasadniczo można wyróżnić dwie sytuacje: informowanie pacjenta i osób z nim związanych oraz informowanie innych osób i instytucji. Ta pierwsza sytuacja jest uregulowana w art. 31, a ta druga w art. 40 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 ze zm., dalej: u.z.l.). W tym opracowaniu odnoszę się tylko do informacji udzielanych w trybie art. 31 u.z.l. W przepisie tym wskazano, że lekarz musi udzielić informacji:

Tak, przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 ze zm., dalej: u.z.l.) jednoznacznie wskazują, że: „Lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu” (art. 31 ust. 1 u.z.l.). Z cytowanego przepisu wynika, że lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta m.in. o „dających się przewidzieć następstwach zaniechania” zastosowania danej metody diagnostycznej lub leczniczej.

Podstawą prawną obowiązku informowania o ryzyku, które jest związane z niepodjęciem określonego leczenia lub postępowania diagnostycznego, jest art. 31 ust. 1  ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 ze zm., dalej: u.z.l.), w którym mowa o „dających się przewidzieć następstwach” zaniechania „proponowanych lub możliwych metod diagnostycznych lub leczniczych”.

Szanowni Państwo,

zobowiązałem się wobec Medycyny Praktycznej do przeprowadzenia kilku wykładów na temat: "Nowe zasady wystawiania recept - skrót najważniejszych zmian". Wykład odbywa się w ramach szkolenia organizowanego przez Medycynę Praktyczną we współpracy z firmami Pfizer i Beringer pt. "Leczenie i dokumentacja medyczna pacjenta z chorobą przewlekłą". Gdyby ktoś z Państwa był zainteresowany uczestnictwem, to serdecznie zapraszam i proszę tylko o e-maila (wstęp wolny). Uczestnicy otrzymują punkty edukacyjne.

Więcej informacji na temat kolejno odwiedzanych miast znajdziecie Państwo w dziale: Kalendarz Seminariów.

Serdecznie zapraszam

Radosław Tymiński

W ramach szkolenia "Leczenie i dokumentacja medyczna pacjenta z chorobą przewlekłą" zapraszam na swój wykład "Nowe zasady wystawiania recept - skrót najważniejszych zmian". Najbliższe wykłady prowadzę:

Płock, 29 maja 2012 r., Oberża pod Strzechą, ul. Dobrzyńska 62c, początek szkolenia o 18.00.