Kiedy można odmówić leczenia pacjenta?

Co jakiś czas lekarze zwracają się do mnie z pytaniem, kiedy można odmówić leczenia pacjenta. Ostatnio jedna z użytkowniczek mojej strony napisała: „Pacjent mnie pozwał, mimo tego ciągle do mnie przychodzi ze swoimi dziećmi. Każda wizyta tych osób to dla mnie wielki stres. Czy mogę im odmówić leczenia?”.

Odpowiadając na tytułowe pytanie – możliwość odstąpienia od leczenia pacjenta zależy od podstawy prawnej udzielanych przez lekarza świadczeń zdrowotnych i istnieje tylko wtedy, gdy nie zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki. I tak, jeżeli nie występuje przypadek niecierpiący zwłoki, to:

1) lekarz zatrudniony na etacie lub w stosunku służby może nie podjąć lub odstąpić od leczenia tylko, gdy istnieją poważne ku temu powody, po uzyskaniu zgody swojego przełożonego (art. 38 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty);

2) lekarz udzielający świadczeń zdrowotnych na podstawie umowy cywilnoprawnej (tzw. kontraktu) lub umowy wolontariatu może nie podjąć lub odstąpić od leczenia pacjenta w każdej sytuacji (art. 38 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

Niemniej trzeba podkreślić, że niezależnie od podstawy prawnej udzielanych przez lekarza świadczeń zdrowotnych, przepisy (art. 38 ust. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty) zobowiązują go do trzech czynności:

po pierwsze, uprzedzenia o tym pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego bądź opiekuna faktycznego;

po drugie, wskazania realnych możliwości uzyskania tego świadczenia u innego lekarza lub w innym podmiocie leczniczym;

po trzecie, uzasadnienia i odnotowania tego faktu w dokumentacji medycznej.

Podsumowując, w opisanej przez użytkowniczkę sytuacji uważam, że istnieją przesłanki do odstąpienia od leczenia niezależnie od tego czy jest ona na etacie czy na kontrakcie, gdyż pozwanie przez pacjenta jest z pewnością ważnym powodem uzasadniającym odmowę leczenia.

Radosław Tymiński