Jakie kwalifikacje musi mieć lekarz, żeby stwierdzić, że ciąża zagraża kobiecie lub że płód ma wady rozwojowe?

Ostatnio jeden z użytkowników strony zwrócił się do mnie z pytanie, czy każdy lekarz ma prawo stwierdzić, że ciążą zagraża życiu kobiety lub, że płód ma poważne wady rozwojowe.
Odpowiedź na to pytanie należy zacząć od stwierdzenia, że zgodnie z ustawą z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach przerywania ciąży, istnieją trzy przesłanki legalnego przerwania ciąży przez lekarza:
  1) ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej;
  2) badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu;
  3) zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego (okoliczność tę stwierdza prokurator).
Na podstawie ustawy z 7 stycznia 1993 r. Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 22 stycznia 1997 r. w sprawie kwalifikacji zawodowych lekarzy, uprawniających do dokonania przerwania ciąży oraz stwierdzenia, że ciąża zagraża życiu lub zdrowiu kobiety lub wskazuje na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu (Dz. U. Nr 9, poz. 49), zgodnie z którym wystąpienie okoliczności:
─ wskazujących, że ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej, stwierdza lekarz posiadający tytuł specjalisty w zakresie medycyny właściwej ze względu na rodzaj choroby kobiety ciężarnej (§ 2 ust. 1 ww. rozporządzenia);
─ wskazujących na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu stwierdza lekarz posiadający tytuł specjalisty, orzekający o wadzie genetycznej płodu na podstawie badań genetycznych, lub lekarz posiadający tytuł specjalisty w zakresie położnictwa i ginekologii, orzekający o wadzie rozwojowej płodu, na podstawie obrazowych badań ultrasonograficznych wykonanych u kobiety ciężarnej (§ 2 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Z cytowanych przepisów wynika zatem, że zagrożenie dla życia kobiety ciężarnej może stwierdzić jedynie lekarz, który:
  1) ma specjalizację;
  2) specjalizacja ta jest zgoda z chorobą, która ma zagrażać kobiecie ciężarnej.
Przykładowo lekarz ginekolog-położnik nie może stwierdzić, iż zagrożeniem dla kobiety ciężarnej jest choroba kardiologiczna, bo ten fakt może stwierdzić jedynie kardiolog. Niemniej lekarz ginekolog-położnik może stwierdzić, że ciążą zagraża życiu kobiety np. ze względu na ryzyko pęknięcia macicy.
Jeżeli zaś chodzi o duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, to okoliczność tę może stwierdzić jedynie:
  1) lekarz ze specjalizacją (niekoniecznie z genetyki klinicznej);
  2) który wykonał badania genetyczne;
lub
  1) lekarz posiadający tytuł specjalisty w zakresie położnictwa i ginekologii,
  2) który wykonał obrazowe badania ultrasonograficzne u kobiety ciężarnej (zwracam uwagę na liczbę mnogą, która przesądza, że orzec o tej okoliczności ginekolog może dopiero po dwukrotnym wykonaniu badań USG).

Radosław Tymiński