COVID-19 a praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów

O tym, co stanowi naruszenie zbiorowych praw pacjentów w praktyce lekarskiej, pisałem tutaj. Ostatnio jednak zwróciło się do mnie kilku lekarzy, prowadzących przychodnie, POZ-y i szpitale z pytaniem o to, to czy można pewne rozwiązania organizacyjne uznać za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. Kwestia ta ma duże znaczenie, ponieważ epidemia wymusza wiele doraźnych rozwiań, które nie zawsze są zgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Poniżej te zagadnienia, które w decyzjach Rzecznika Praw Pacjenta zostały uznane za naruszające zbiorowe prawa pacjentów w dobie epidemii COVID-19.  

Jak wynika z analizy rejestru decyzji wydanych w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów w ostatnim czasie Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe prawa pacjentów jest:

• brak zapewnienia pacjentom realnej możliwości telefonicznej rejestracji do lekarza lub pielęgniarki/położnej udzielających świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych;
• całkowity zakaz odwiedzin małoletnich pacjentów przez ich przedstawicieli ustawowych na oddziale szpitalnym;
• wymaganie od osób mających towarzyszyć pacjentkom przy porodzie przedstawienia aktualnego wyniku badania PCR w kierunku Sars-CoV-2 wywołującego Covid-19, wykonanego maksymalnie na 48 godzin przed porodem;
• separowanie matek od ich nowonarodzonych dzieci bez potwierdzenia zakażenia wirusem SARS-CoV-2;
• przedstawianie pacjentom (lub ich przedstawicielom ustawowym) do podpisu oświadczenia, zawierające w swojej treści odstąpienie od wszelkich roszczeń związanych z zakażeniem wirusem SARS-CoV-2;
• informowanie pacjentów o konieczności wykonania odpłatnego testu na przeciwciała COVID-19 przed osobistą wizytą pacjenta w celu udzielenia świadczenia zdrowotnego.

Biorąc pod uwagę, że ww. decyzje Rzecznika Praw Pacjenta są prawomocne, należy stwierdzić, że wyrażone w nich tezy można uznać za wiążące. Warto o tym pamiętać, organizując pracę podmiotu leczniczego, ponieważ Rzecznik Praw Pacjenta może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych w drodze decyzji karę pieniężną do wysokości 500 000 złotych w przypadku niepodjęcia działań określonych w decyzji o stwierdzeniu naruszenia zbiorowych praw pacjentów (art. 68 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

Radosław Tymiński