Kilka osób zwróciło się do mnie z pytaniem, jakie specjalności lekarskie często trafiają do sądu za granicą. W związku z tym interesującym pytaniem przedstawiam listę najczęściej skarżonych specjalności lekarskich ze Stanów Zjednoczonych.

Ostatnio otrzymałem kilka e-maili, w których zwracacie się Państwo o podpowiedź jak się bronić w sprawie sądowej karnej, cywilnej lub zawodowej. Na początku chciałbym zastrzec, że przede wszystkim sugeruję skorzystanie z pomocy profesjonalnego obrońcy, specjalizującego się w prawie medycznym. Uważam – kolokwialnie rzecz ujmując – że jeżeli ktoś ma cukrzycę, to nie powinien ani sam się leczyć, ani korzystać z pomocy (nawet najlepszego) ortopedy, tylko powinien udać się do diabetologa. Niezależnie od tego warto pamiętać o kilku zasadach, które mogą pomóc lekarzowi w każdej sprawie sądowej.

Kilka dni temu dostałem bardzo ciekawe pytanie od jednego z użytkowników mojej strony, dotyczące tego, czy lekarz w postępowaniu cywilnym jest zwolniony od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. Odpowiedź na to pytanie jest – wobec narastającej liczby pozwów przeciwko lekarzom – bardzo ważna i niestety nie jest oczywista. Najkrócej rzecz ujmując: lekarz-pozwany tak, a lekarz-świadek nie.

  Coraz częściej obserwuję praktykę kierowania przez pacjentów skargi na lekarza do izby lekarskiej przed wniesieniem pozwu do sądu cywilnego. Przyczyną tego zjawiska jest to, że rzecznicy odpowiedzialności zawodowej nie tylko zgromadzą potrzebne dowody (np. ściągną dokumentację medyczną ze szpitali, przesłuchają świadków, zasięgną opinii biegłego), lecz także wskażą wszystkie niedociągnięcia lekarza w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów albo w postanowieniu o umorzeniu postępowania. Powoduje to, że zgłoszenie sprawy najpierw do izb lekarskich skutkuje dla pełnomocnika pacjenta znaczną oszczędnością pracy i czasu.

  Ostatnio w kilku rozmowach lekarze pytali mnie, czy do sądu lekarskiego warto iść z prawnikiem. Decyzja o skorzystaniu z usług prawnika w sądzie lekarskim jest bardzo istotna, gdyż może mieć daleko idące konsekwencje. Nie jest to wszakże decyzja prosta, ponieważ niekiedy sami sędziowie sądu lekarskiego sugerują, że warto wziąć na obrońcę innego lekarza, a nie prawnika.

Ostatnio otrzymałem bardzo ciekawe pytanie związane z odpowiedzialnością prawną lekarzy. Jedne z użytkowników mojej strony zwrócił uwagę, że sumy odszkodowań i zadośćuczynień (dalej: odszkodowań) zasądzane na rzecz pacjentów przez sądy gwałtownie rosną, podczas gdy w innych dziedzinach prawa panuje względna stabilizacja otrzymywanych przez pozywających odszkodowań (np. w sprawach z tytułu wypadków komunikacyjnych).

Bardzo często wygląda to tak: rodzina zmarłego pacjenta nie zgadza się na wykonanie sekcji zwłok, więc lekarz dla świętego spokoju wpisuje do dokumentacji medycznej jakąś przyczynę zgonu i uważa, że sprawa jest załatwiona. Tymczasem jest wręcz odwrotnie: rodzina pozywa szpital oraz lekarza i zaczyna od tego, że nie wykonano sekcji zwłok. Na procesie rodzina zeznaje, że prosiła lekarza i przeprowadzenie sekcji zwłok, lecz lekarze tego nie zrobili po to, żeby ukryć błąd lekarski. W takiej sytuacji zaczyna się analizowanie, czy określona w dokumentacji medycznej przyczyna zgonu mogła być przez lekarza w danej sytuacji jednoznacznie stwierdzona. Jeżeli biegli wskażą, że nie, to mamy już pierwszą przesłankę obciążającą lekarza – niewykonanie sekcji zwłok wtedy, gdy było to konieczne.

Ostatnio trafiły do mnie pytania, jakiego rodzaju sprawy sądowe najczęściej mają lekarze ze względu na wykonywaną specjalizację. Poniżej podaję problematykę spraw, które najczęściej dotyczą lekarzy z uwzględnieniem ich specjalizacji. Niniejsze zestawienie jest częściowo subiektywne, gdyż bazuje na moim doświadczeniu oraz na informacjach zawartych w bazach orzeczeń sądów powszechnych. W zestawieniu uwzględniłem tylko te specjalizacje, które są najczęściej pozywane.

Bardzo często pytacie mnie Państwo o przykłady orzeczeń, w których lekarze wygrali z pacjentami. Poniżej podaję więc kilka orzeczeń, które zakończyły się oddaleniem roszczeń pacjentów, wraz z krótkim uzasadnieniem powodów, dla których sąd przyznał rację lekarzowi.

Bardzo często pytacie Państwo o średni czas trwania spraw lekarskich. Odpowiadając, w Polsce nie prowadzi się statystyk średniego czasu trwania spraw lekarskich. Niemniej analiza orzeczeń sądowych, udostępnianych w internecie, pozwala na zorientowanie się w czasie trwania tych procesów. Przykładowo, postępowanie karne w sprawie zakończonej wyrokiem:

Na podstawie analizy kilkuset orzeczeń sądowych, wielu rozmów z prawnikami broniącymi lekarzy, dyskusji z lekarzami i wreszcie własnego doświadczenia stwierdziłem, że przyczyny, z powodu których lekarze przegrywają w sporach z pacjentami, się powtarzają. Poniżej przedstawiam subiektywny ranking tych przyczyn, zaznaczając, że ma on na celu jedynie uświadomienie lekarzom problemów i umożliwienie im skuteczniejszej obrony swoich interesów przed sądami.

Poniżej przedstawiam kwoty rekordowych odszkodowań i zadośćucznienień, które sądy przyznawały pacjentom w ciągu ostatnich 6 lat z uwaględnieniem specjalizacji, w której praktykował pozwany lekarz.

Podczas różnego rodzaju konferencji pytacie państwo o różne sprawy związane z pozywaniem czy skarżeniem lekarzy − wiele z tych pytań się powtarza. W związku z tym poniżej przedstawiam odpowiedzi na 10 najczęściej zadawanych pytań.

Na podstawie swoich doświadczeń sformułowałem 10 przykazań lekarza, które pozwolą uniknąć mu wielu kłopotów i stresów. Zapraszając do lektury, czekam też na propozycje kolejnych przykazań.

Od dłuższego już czasu obserwuję gwałtowny wzrost liczby procesów o „błąd w sztuce”, jednakże od kilkunastu miesięcy zauważyłem, że niepokojąco rośnie liczba procesów o „błąd w prawie”. Pojęcie „błędu w prawie” jest szerokie i odnosi się do wszystkich przypadków, w których lekarz zaniedbuje kwestie formalne – najczęściej dotyczy to nieprawidłowego poinformowania pacjenta o konsekwencjach wykonania lub zaniechania proponowanych metod diagnostycznych lub leczniczych. 

Bardzo często lekarze zadają mi tytułowe pytanie, na które mogę odpowiedzieć tak: mamy dwa rodzaje objawów pewne oraz sugerujące. Do objawów pewnych należy zaliczyć: zawezwanie do próby ugodowej oraz złożenie pozwu do sądu. Te dwie czynności dowodzą, że pacjent ma zamiar pozwać lekarza ewentualnie, że go już pozwał.

Niestety zawarta w pytaniu teza (że lekarzy łatwo pozwać) jest prawdziwa. Pomagając lekarzom już od kilku lat w sprawach sądowych, mogę przedstawić kilka subiektywnie ocenionych powodów, które sprawiają, że lekarze są stosunkowo łatwymi ofiarami różnego rodzaju pozwów lub zarzutów. Każdy z tych powodów może występować osobno, najczęściej występują one jednak razem w rożnych kombinacjach.

Pacjent pozywa szpital lub lekarza do sądu cywilnego w celu uzyskania odszkodowania (za wyrządzenie szkody – np. wykonanie artroskopii nie tego kolana, co trzeba) lub zadośćuczynienia (za cierpienia – np. związane z bólami w zdrowym kolanie po zbędnej artroskopii).

W związku z dużą liczbą pytań na ten temat przedstawiam niesystematyczny, wyrywkowy i przypadkowy przegląd wysokości odszkodowań za poszczególne błędy w sztuce i powikłania leczenia. Przegląd ten ma charakter wyłącznie orientacyjny.

W dyskusjach medialnych występuje bardzo wiele mitów dotyczących liczby błędów lekarskich w Polsce. Publikacje kilku opiniotwórczych gazet niestety ten stan pogłębiają, zamiast go zmienić. Postaram się zatem rozwiać dwa z najczęściej powtarzanych mitów.