08.04
2019

Ważne orzeczenia sądowe – powikłania pozabiegowe

category Najnowsze comments dodaj komentarz

  W wielu sprawach dotyczących odpowiedzialności prawnej lekarzy przewija się temat powikłań pozabiegowych, stąd kwestie związane z powikłaniami wielokrotnie były przedmiotem wypowiedzi wielu sądów. Dla każdego praktykującego zabiegowca znajomość wniosków, płynących z orzecznictwa sądowego, ma kluczowe znaczenie, ponieważ może znacząco obniżyć ryzyko wejścia w spór prawny z pacjentem. Z tego względu warto przybliżyć najważniejsze tezy orzeczeń sądowych, które można obecnie uznać za obowiązujące w tym obszarze.
  Teza 1: brak informacji o powikłaniach przed wyrażeniem zgody na zabieg operacyjny uzasadnia orzeczenie zadośćuczynienia dla pacjenta z tytułu naruszenia prawa pacjenta do informacji i świadomego wyrażenia zgody. Jak bowiem podkreślają sądy, prawo pacjenta do informacji o powikłaniach zabiegu „nierozerwalnie wiążą się z procesem leczenia i z niego wynikają, gdyż pacjent ma prawo do uzyskania pełnej i udzielonej w przystępnej formie informacji o stanie swojego zdrowia, postawionym rozpoznaniu, proponowanych metodach leczenia, dających się przewidzieć następstwach leczenia” (tak w wyrokach SA w Katowicach z dnia: 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I ACa 760/16 oraz 9 marca 2018 r., sygn. akt I ACa 2013/16 oraz SA w Warszawie z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt I ACa 665/14; zob. wyrok SN z dnia  31 sierpnia 2017  r., sygn. akt V CSK 619/16). Należy więc podkreślić, że lekarz jest zobowiązany do udzielenia pacjentowi przystępnej informacji o możliwych powikłaniach proponowanego zabiegu.
  Teza 2: prawidłowo poinformowany o powikłaniach zabiegu pacjent bierze ryzyko ich wystąpienia na siebie. W wielu sprawach sądowych pełnomocnicy pacjentów próbowali udowodnić, że wystąpienie powikłania jest równoznaczne z błędem medycznym. Temu rozumowaniu wielokrotnie sprzeciwiały się sądy, argumentując, że: „Niepowodzenie medyczne objęte jest pojęciem dozwolonego ryzyka a poinformowany o nim pacjent, wyrażając zgodę na zabieg, przyjmuje je na siebie” (wyrok SN z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV CSK 396/15; por. także wyroki SN z dnia: 18 stycznia 2013 r., sygn. akt IV CSK 431/12 oraz 28 sierpnia 1972 r., sygn. akt II CR 296/72; wyrok SA w Warszawie z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt V ACa 153/17). Oczywiście należy pamiętać, że pacjent nie obejmuje zgodą skutków wszystkich powikłań, w szczególności powstałych wskutek pomyłki, nieuwagi lub niezręczności lekarza (por. wyroki SA w: Katowicach z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt V ACa 514/16; Łodzi z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I ACa 625/14 oraz Warszawie z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt VI ACa 322/15).
  Teza 3: lekarz nie musi informować o wszystkich możliwych powikłaniach, konieczna informacja obejmuje jedynie powikłania typowe oraz najgroźniejsze. Jest oczywiste, że nie wszystkie powikłania można przewidzieć z racji tego, iż każdy inaczej reaguje na leczenie i zabiegi. Z tego względu w orzecznictwie jednoznacznie przyjęto, że zakres obowiązku informacyjnego lekarza obejmuje jedynie powikłania typowe (normalne) oraz najgroźniejsze. Na stanowisku tym wielokrotnie stawały Sądy Apelacyjne (por. np. wyrok SA w: Krakowie z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I ACa 723/12; w Gdańsku z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt V ACa 826/12; Krakowie z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I ACa 1534/15) i Sąd Najwyższy (zob. np. wyroki SN z dnia: 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt II CK 134/03; 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt II CSK 2/07; 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II CSK 337/09; 8 lipca 2010 r., sygn. akt II CSK 117/10).
  Teza 4: obowiązek udowodnienia udzielania przystępnej informacji o ryzyku zabiegu (powikłaniach) obciąża lekarza, który wykonuje zabieg. Niestety wielokrotnie spotkałem się z tym, że lekarze nie byli świadomi, iż zgoda, którą się posługują w szpitalu, nie zawiera wszystkich informacji. W takim przypadku to lekarz ma obowiązek udowodnić, że poinformował o powikłaniach, co jest bardzo trudne (ponieważ pacjent najczęściej kwestionuje uzyskanie takiej informacji). Warto więc pamiętać, że aktualna linia orzecznicza jest w tej kwestii bezwzględna: jeżeli zgoda nie zawiera tych informacji i nie ma ich w dokumentacji medycznej, to lekarz ma udowodnić, że informował (por. np. wyroki SA w: Białymstoku z dnia 24 marca 2016 r., sygn. akt I ACa 766/15; Katowicach z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt I ACa 54/18; 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt I ACa 791/17; zob. także wyrok SN z dnia 17 grudnia 2004 r., sygn. akt II CK 303/04).
  Biorąc powyższe pod uwagę, uważam, że zasadne jest opracowanie szablonów zgód na zabiegi, zawierających informacje o typowych i najgroźniejszych powikłaniach zabiegu. Zgody powinny być tak sporządzone, żeby pacjent wiedział na co się decyduje, w szczególności potrafił określić ryzyko wystąpienia określonego powikłania i mógł je ocenić w kontekście potrzeby wykonania danego zabiegu.



Radosław Tymiński

Komentarze

Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies i zastrzeżenia prawne.