08.06
2015

Kiedy można rozszerzyć zakres zabiegu, bez uzyskiwania nowej zgody pacjenta?

category Zgoda i informowanie comments dodaj komentarz

  Broniąc lekarzy w sprawach sądowych, ciągle przekonuję się, że w specjalizacjach zabiegowych dużym problemem nadal pozostają zagadnienia związane ze zgodą pacjenta. W szczególności wątpliwości budzi kwesta rozszerzenia zakresu zgody na zabieg operacyjny. W związku z tym warto przypomnieć, kiedy zgodnie z przepisami prawa lekarz w niektórych sytuacjach może rozszerzyć zakres zabiegu operacyjnego, bez konieczności uzyskiwania nowej zgody od pacjenta.
   Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na dwie podstawowe reguły prawne, rządzące relacjami pacjent – lekarz. Pierwsza, zgodnie z którą: lekarz może wykonać zabieg operacyjny albo zastosować metodę leczenia lub diagnostyki stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjenta, po uzyskaniu jego świadomej (poinformowanej) i pisemnej zgody (art. 34 ust. 1-2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Druga, zgodnie z którą: lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku niecierpiących zwłoki bez konieczności informowania pacjenta ani uzyskiwania od niego zgody (art. 30 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Ujmując te dwie podstawowe zasady w jedno zdanie, można stwierdzić, że: lekarz ma obowiązek uzyskania od pacjenta zgody pisemnej zawsze, jeżeli jest to możliwe i nie spowoduje to opóźnienia groźnego dla życia lub zdrowia pacjenta. Należy zatem zwrócić uwagę, że te dwie zasady regulują w zasadzie większość sytuacji medycznych, z które mogą wystąpić w specjalizacjach zabiegowych.
   W przepisach prawa – tj. w art. 35 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty – wprowadzono dodatkową regulację, pozwalającą na rozszerzenie zakresu zabiegu podczas operacji. Zgodnie z przywołanym przepisem: „Jeżeli w trakcie wykonywania zabiegu operacyjnego albo stosowania metody leczniczej lub diagnostycznej wystąpią okoliczności, których nieuwzględnienie groziłoby pacjentowi niebezpieczeństwem utraty życia, ciężkim uszkodzeniem ciała lub ciężkim rozstrojem zdrowia, a nie ma możliwości niezwłocznie uzyskać zgody pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, lekarz ma prawo, bez uzyskania tej zgody, zmienić zakres zabiegu bądź metody leczenia lub diagnostyki w sposób umożliwiający uwzględnienie tych okoliczności. W takim przypadku lekarz ma obowiązek, o ile jest to możliwe, zasięgnąć opinii drugiego lekarza, w miarę możliwości tej samej specjalności”.
   Z cytowanego przepisu wynika, że lekarz może rozszerzyć zakres zabiegu operacyjnego, jeżeli:
a) nie może uzyskać niezwłocznie świadomej i poinformowanej zgody pacjenta (np. pacjent jest znieczulony ogólnie albo pacjent jest znieczulony miejscowo, lecz znajduje się w szoku pourazowym);
b) brak rozszerzenia operacji może stwarzać niebezpieczeństwo dla pacjenta;
c) niebezpieczeństwo to polega na groźbie: utraty życia, ciężkim uszkodzeniu ciała lub ciężkim rozstroju zdrowia.
   Konkludując, art. 35 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty jednoznacznie pozwala lekarzowi na zmianę zakresu zabiegu, gdy zmiana ta uchyla poważne niebezpieczeństwo, grożące pacjentowi w razie braku rozszerzenia zakresu zabiegu operacyjnego. Należy jednak podkreślić, że dozwolone bez zgody pacjenta rozszerzenie zakresu zabiegu jest wyjątkiem od reguły i jako takie musi być postrzegane jako sytuacja nadzwyczajna, dopuszczalna tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nakłada to na lekarza obowiązek dokładnego uzasadnienia w dokumentacji medycznej zmiany zakresu zabiegu operacyjnego i skonsultowania swojej decyzji z lekarzem tej samej specjalności (art. 35 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

 

Radosław Tymiński

Komentarze

Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies i zastrzeżenia prawne.