24.11
2013

Kiedy można rozszerzyć zakres zabiegu?

category Odpowiedzialność comments dodaj komentarz

Ostatnio konsultowałem kilka spraw, w których pojawiły się wątpliwości, czy lekarz mógł rozszerzyć zakres zabiegu operacyjnego. Warto przyjrzeć się bliżej temu zagadnieniu, gdyż nieuzasadnione rozszerzenie zakresu zabiegu prowadzi do powstania odpowiedzialności cywilnej, karnej i zawodowej.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 ze zm., dalej: u.z.l.), „Jeżeli w trakcie wykonywania zabiegu operacyjnego albo stosowania metody leczniczej lub diagnostycznej wystąpią okoliczności, których nieuwzględnienie groziłoby pacjentowi niebezpieczeństwem utraty życia, ciężkim uszkodzeniem ciała lub ciężkim rozstrojem zdrowia, a nie ma możliwości niezwłocznie uzyskać zgody pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, lekarz ma prawo, bez uzyskania tej zgody, zmienić zakres zabiegu bądź metody leczenia lub diagnostyki w sposób umożliwiający uwzględnienie tych okoliczności. W takim przypadku lekarz ma obowiązek, o ile jest to możliwe, zasięgnąć opinii drugiego lekarza, w miarę możliwości tej samej specjalności” (art. 35 ust. 1 u.z.l.). Z przepisu tego wprost wynika, że lekarz może rozszerzyć zakres zabiegu operacyjnego (lub innej metody leczenia lub diagnozowania – dalej będę pisał już tylko o zabiegu), o ile wystąpią pewne szczególne okoliczności. Należy jednak pamiętać, że rozszerzenie zakresu zabiegu jest wyjątkiem od ogólnej zasady, zgodnie z którą na każdą czynność medyczną lekarz musi uzyskać zgodę pacjenta.

Uzasadniają rozszerzenie zakresu zabiegu tylko takie okoliczności, których nieuwzględnienie groziłoby pacjentowi utratą życia, ciężkim uszkodzeniem ciała lub poważnym rozstrojem zdrowia (dalej: poważne zagrożenie). W praktyce powstaje pytanie, jak ocenić czy mamy do czynienia z poważnym zagrożeniem. Od strony prawnej istnienie takiego zagrożenia – moim zdaniem – można stwierdzić tylko wtedy, gdy jest ono:

─ realne w świetle wiedzy medycznej. Zagrożenie będzie realne, jeżeli lekarz może stwierdzić, że wystąpienie sytuacji X prowadzi do sytuacji Y lub znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia sytuacji Y;

─ aktualne. Zagrożenie jest aktualne, jeżeli grozi pacjentowi w momencie wykonywania zabiegu. Nie będzie aktualne takie zagrożenie, które może wystąpić w nieokreślonej przyszłości;

─ bezpośrednie. Zagrożenie jest bezpośrednie, jeżeli sam brak rozszerzenia zabiegu może prowadzić do jego powstania. Innymi słowy, nie będzie bezpośrednim zagrożeniem takie, którego wystąpienie zależy od innego, dodatkowego warunku.

Przykładem sytuacji, która często zdarza się w praktyce a nie uzasadnia rozszerzenia zakresu zabiegu, jest wykonanie zabiegu podwiązania jajowodów u kobiety, u której podczas cesarskiego cięcia lekarz stwierdza, że następna ciąża zagrażałaby jej życiu. Należy zauważyć, że w tej sytuacji zagrożenie jest realne, lecz nie jest aktualne i bezpośrednie, gdyż nie występuje w tym momencie (a dopiero może wystąpić) i zależy od spełnienia się pewnego warunku – tj. zajścia pacjentki w kolejną ciążę.

Podsumowując, w przypadku stwierdzenia poważnego zagrożenia, które jest realne, aktualne i bezpośrednie lekarz – wbrew literalnej treści art. 35 ust. 1 u.z.l. – nie tylko może, lecz ma obowiązek rozszerzenia zakresu zabiegu, gdyż obliguje go do tego art. 30 u.z.l. („Lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki”).

 

Radosław Tymiński

Komentarze

Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies i zastrzeżenia prawne.