02.03
2015

Kiedy można dokonać pobrania tkanek, komórek lub narządów ze zwłok?

category Zgoda i informowanie comments dodaj komentarz

  Kilka dni temu dostałem ciekawe pytanie od jednego z użytkowników mojej strony. Lekarz, pracujący w jednym z dużych szpitali, pyta się czy można pobrać tkanki, komórki lub narządy (dalej: organy) w przypadku, gdy rodzina nie wyraża na to zgody. Zagadnieniu temu warto poświęcić więcej miejsca, gdyż praktyka jest inna niż stan prawny.

  Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, „Pobrania komórek, tkanek lub narządów ze zwłok ludzkich w celu ich przeszczepienia można dokonać, jeżeli osoba zmarła nie wyraziła za życia sprzeciwu”. W przypadku osób powyżej lat szesnastu sprzeciw może wyrazić również ten małoletni. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pobrania organów można dokonać zawsze, chyba że osoba, od której mają być pobrane organy, za życia wyraziła sprzeciw.

  Sprzeciw wobec pobrania organów pacjent (w przypadku małoletniego lub innej osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, sprzeciw może wyrazić za ich życia przedstawiciel ustawowy) może wyrazić poprzez:

1) pisemne zgłoszenie sprzeciwu do centralnego rejestru sprzeciwów na pobranie organów ze zwłok ludzkich – w tym przypadku podmiot prowadzący ten rejestr, tj. Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do Spraw Transplantacji „Poltransplant", zamiesza w rejestrze wpis o zgłoszonym sprzeciwie;

2) oświadczenie pisemne zaopatrzone we własnoręczny podpis;

3) oświadczenie ustne złożone w obecności co najmniej dwóch świadków i pisemnie przez nich potwierdzone.

  Przepisy przewidują też sytuację szczególną, w której zgodę na pobranie organów może udzielić prokurator (czasem sąd rodzinny) w sytuacji, w której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zgon nastąpił w wyniku przestępstwa. W takim przypadku pobrania organów można dokonać po uzyskaniu od właściwego prokuratora informacji, że nie wyraża sprzeciwu (w przypadku, gdy postępowanie jest prowadzone przeciwko nieletniemu, trzeba uzyskać zgodę sądu rodzinnego). Prokuratorem właściwym do udzielenia tej zgody jest prokurator prowadzący postępowanie, a gdy nie zostało ono jeszcze wszczęte właściwym prokuratorem jest prokurator, w którego rejonie zostało popełnione przestępstwo, w wyniku którego nastąpił zgon (jeżeli to nie jest wiadome, to można się zwrócić do prokuratora, w rejonie którego nastąpił zgon, a gdy i to nie jest wiadome do prokuratora, w którego rejonie zostały odnalezione zwłoki).

  Podsumowując, w świetle aktualnego stanu prawnego rodzina zmarłego pacjenta nie jest uprawniona do wyrażania sprzeciwu wobec pobrania organów – nie ma zatem potrzeby pytania rodziny o zgodę na pobranie narządów. Niemniej rodzina może poinformować lekarza o tym, że zmarły wyraził sprzeciw, o ile dostarczy wpis do centralnego rejestru sprzeciwów albo pisemne oświadczenie pacjenta lub pisemne oświadczenie dwóch świadków o wyrażeniu sprzeciwu.

  W związku z powyższym uważam, że lekarz po sprawdzeniu:

1) centralnego rejestru sprzeciwów i stwierdzeniu, iż zmarły tam nie figuruje,

2) że pacjent nie zostawił pisemnego oświadczenia o wyrażeniu sprzeciwu na pobranie organów

― nie ma obowiązku pytania rodziny zmarłego pacjenta o zgodę na pobranie organów. To rodzina, wiedząc o ewentualnym sprzeciwie zmarłego pacjenta, powinna poinformować o tym lekarza i dostarczyć stosowny dokument.

Radosław Tymiński

Komentarze

Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies i zastrzeżenia prawne.