04.01
2017

Czy zgodę na pobranie materiału do badania u pacjenta małoletniego może wyrazić opiekun faktyczny?

category Zgoda i informowanie comments dodaj komentarz

  Po świąteczno-noworocznej przerwie czas wrócić do tematów prawno-medycznych i pytań, które przesyłają do mnie użytkownicy strony (w tym miejscu jeszcze raz wszystkich zachęcam do przesyłania pytań, na które będę odpowiadał w miarę możliwości czasowych). Nowy rok rozpocznę od odpowiedzi na ostatnie pytanie, które otrzymałem w roku 2016. Jedna z użytkowniczek strony napisała, że w jej przychodni bardzo często z dziećmi na badanie przychodzą opiekunki, nianie, dziadkowie i zadała pytanie: „czy zgodę na pobranie materiału do badania (np. krwi) u pacjenta małoletniego może wyrazić opiekun faktyczny?”.
  Przed odpowiedzią na to pytanie, należy zwrócić uwagę, że prawo do wyrażania zgody w imieniu małoletniego pacjenta ma zasadniczo jego przedstawiciel ustawowy (art. 17 ust. 2 zdanie 1 ustawy o prawach pacjenta), którym jest najczęściej rodzic (na temat przedstawiciela ustawowego patrz: tutaj). Jednakże w przepisach dopuszczono dwa rodzaje wyjątków od tej zasady: sytuacje nagłe, w których nie trzeba uzyskiwać zgody od pacjenta ani jego przedstawiciela ustawowego (więcej zob. np.: tutaj) i sytuacje, w których udzielono tzw. zgody zastępczej. Zgodnie z art. 17 ust. 2 zdanie 2 ustawy o prawach pacjenta: „W przypadku braku przedstawiciela ustawowego prawo to [tj. prawo do wyrażania zgody w imieniu małoletniego – przyp. R.T.], w odniesieniu do badania, może wykonać opiekun faktyczny”. Jak wynika z tego przepisu, opiekun faktyczny może udzielić zgody na badanie małoletniego pacjenta. Należy jednak pamiętać o ograniczeniu tego prawa, które sformułowano w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zgodnie z którą lekarz może zastosować metodę diagnostyczną, stwarzającą podwyższone ryzyko, wobec pacjenta małoletniego „po uzyskaniu zgody jego przedstawiciela ustawowego, a gdy pacjent nie ma przedstawiciela lub gdy porozumienie się z nim jest niemożliwe – po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego”. Wynika z tego, że na badania o podwyższonym ryzyku opiekun faktyczny nie może wyrażać zgody.
  Analizując przedstawiony w pytaniu problem, należy zwrócić uwagę, że z przepisów wynika, iż mamy co najmniej dwa rodzaje badań: badania o zwykłym ryzyku i badania i podwyższonym ryzyku. Opiekun faktyczny może wyrażać zgodę na badania diagnostyczne o zwykłym ryzyku, a więc np. osłuchanie, ostukanie, pobranie krwi czy pobranie wymazu z gardła, jednakże nie może wyrazić zgody na badania o podwyższonym ryzyku (np. badania endoskopowe), które wymagają zgody pisemnej przedstawiciela ustawowego.
  Odpowiadając zatem na tytułowe pytanie, opiekun faktyczny może udzielić zgody na pobranie materiału do badania, o ile nie jest to związane z podwyższonym ryzykiem dla małoletniego pacjenta.

Radosław Tymiński

Komentarze

Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies i zastrzeżenia prawne.